SİGORTA HUKUKU NEDİR?
Sigorta hukuku; sigortalı ve sigortacı arasındaki uyuşmazlıkları gidermeyi amaç edinen hukuk dalıdır. Sigorta hukuku kapsamında kişinin para ile ölçülebilir bir menfaatini zarara uğratan tehlikenin meydana gelmesi halinde sigortacının bu zararı tazmin etmesi ya da edimlerde bulunmayı yüklendiği sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri incelenir. Sigorta hukuku, Ticaret hukuku kapsamında yer alan bir özel hukuk dalıdır.
Sigorta hukuku kapsamında birkaç terimi açıklamak faydalı olacaktır. Şöyle ki;
Sigortalı: Sigorta sözleşmesi çerçevesinde güvence altına alınan kişidir.
Sigortacı: Sigorta sözleşmesi çerçevesinde tarafların anlaştığı prim karşılığında rizikoyu üstlenen şirkettir. (Riziko: Kişinin para ile ölçülebilen yararına, zarar oluşturabilecek bütün tehlikeleri kapsar.)
Sigorta ettiren: Sigorta sözleşmesi dahilinde sigortacı ile sigorta sözleşmesini yapan ve kontrat dahilinde kararlaştırılan primi ödeme yükümlülüğü altına giren kişidir.
Sigorta Sözleşmesi : Sigortacının bir prim karşılığında, kişinin para ile ölçülebilir bir menfaatini zarara uğratan tehlikenin, rizikonun, meydana gelmesi hâlinde bunu tazmin etmeyi ya da bir veya birkaç kişinin hayat süreleri sebebiyle ya da hayatlarında gerçekleşen bazı olaylar dolayısıyla bir para ödemeyi veya diğer edimlerde bulunmayı yükümlendiği sözleşmeye denir.
Sigorta sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülükler ise şunlardır;
- Prim ödeme,
- Beyanda bulunma,
- Rizikoyu ağırlaştırmama ve ağırlaşan rizikoyu bildirme,
- Rizikonun gerçekleştiğini bildirme yükümlülüğü,
- Zararı hafifletme ve kurtarma yükümlülüğü olarak belirtilebilir.
Peki sigorta hukuku kapsamında yer alan sigorta türleri nelerdir?
- Zarar ve tazminat sigortaları: Sigorta sözleşmesi çerçevesinde teminat altına alınan rizikonun sigortalıda oluşturulduğu zararın tazmin edileceği sigorta türüdür. Kasko sigortası, yangın sigortası, yer sarsıntısı, hırsızlık sigortası, hastalık ve dolu sigortaları gibi sigortalar, bu sigorta türüne girmektedir.
- Can sigortaları: İnsan hayatının söz konusu olduğu olaylarda uğranılan zarardan çok tazminatın ödendiği bir sigorta türüdür. Grup hayat sigortası, ölüm hâli sigortası, ferdi kaza sigortası ve maluliyet sigortası gibi sigortalar, bu sigorta türüne girmektedir.
- Mesuliyet sigortası: Sigortalının üçüncü şahıslara vereceği zararlardan dolayı oluşan tazminat taleplerinin karşılandığı sigorta türüdür. Ürün mesuliyet sigortası, mesleksel mesuliyet sigortası ve üçüncü şahıs mali mesuliyet sigortaları gibi sigortalar, bu sigorta türüne girmektedir.
Sigortayı yaptıran, primini ödemek zorundadır olup sigortacının sorumluluğu da prim veya peşinatın ödenmesi ile başlayacaktır. Eğer prim ödenmezse sigortacının sorumluluğu başlamayacaktır.
SİGORTA HUKUKU KAPSAMINA GİREN DAVALAR NELERDİR?
- Kasko, havacılık ve deniz sigortası ile ilgili itilaf davaları,
- Trafik kazalarında maddi ve manevi tazminat davaları,
- Ferdi kazalara ilişkin davalar,
- Emeklilik sigortası, sağlık sigortası ve hayat sigortası kapsamında doğan alacak ve tazminat davaları,
- Sel, yangın, deprem vs. afetler neticesinde oluşan sigorta alacak ve tazminatların davaları,
- Sigorta sözleşmelerindeki yükümlülüklerin ihlalinden doğan davalar,
- Zarar sigortaları, zorunlu sorumluluk sigortalarından kaynaklanan ihtilaflar,
- Ödenmeyen sigorta primlerinin icra müdürlükleri ve mahkemeleri nezdinde icrası,
- Tazminat ve sigorta bedellerinin, zarar görenden tahsili şeklinde özetlenebilir.
Ayrıca belirtmek gerekir ki; sigortalı ve sigortacı arasındaki sözleşmelerin hazırlanması, sözleşmeye uyulup uyulmadığının denetlenmesi, kazalardan kaynaklı sigortalı ve sigortacı arasındaki itilafların çözülmesi, maddi ve manevi tazminatların takibi de sigorta hukuku kapsamında yer alan iş ve işlemlerdir.
Özetle sigorta hukuku, işletme ve kişilerin sahip oldukları haklardan haberdar olması ve bu haklara göre hareket etmeleri açısından önemlidir. Her iki tarafın da maddi ve manevi zararlarını karşılamak için sigorta hukuku devreye girerek yasal çerçevede tarafların neler yapması gerektiğine karar verecektir.